Иља Камински



Тетка Роза


Во војничка униформа и дрвени чевли тетка ми Роза 

танцува на почетокот и крајот од денот.

Нејзиниот сопруг спасил бремена жена


од куќа во пламен - слушнал смеа,

вообичаена дневна артилерија - во огнот

си ги изгорел гениталиите. Тетка ми Роза


земаше туѓи деца - потпукнуваше со јазикот кога плачеа

а август ги навлекуваше завесите секоја вечер.

Јас ја видов со креда меѓу прстите,


како пишува лекции на празната табла,

а раката и се движи додека таблата останува празна.

Живеевме во град покрај морето но имаше и


друг град на дното од морето

и само локалните дечиња веруваа во неговото постоење.

Таа им веруваше. Ја закачуваше сликата од мажот и


на ѕидот во станот. Секој масец

на различен ѕид. И сега ми е пред очи со сликата и чеканот

во левата рака, а шајката ја држи в уста.


Од устата мирис на див лук -

доаѓа кон мене во пижами

расправајќи се со мене и со себе.


Вечерите ми се доказ, оваа вечер

во која ги потопува рацете до лактите,

вечерта заспива во нејзината прегратка. 










Молитва на авторот


Ако зборам за мртвите, морам да го оставам

ова животно од моето тело,


морам да ја пишувам истата песна одново и одново,

оти празниот лист е бело знаме за предавство.


Ако зборам за нив, морам да зачекорам на работ

од себеси, морам да заживеам како слепец


кој трча низ собите без

да го допре мебелот.


Да, јас живеам. Можам да ја преминам улицата и да прашам „Која година е сега?“

можам да танцувам во сонот и да се смеам


пред огледало.

Дури и сонот е молитва, Господи,


ќе го славам твоето лудило, и

на јазик што не е мој, ќе зборам


за музика што буди, музика 

што покренува. Оти што и да речам


би било само некаква петиција, а најцрните денови

морам да ги славам. 
















Пофалба на смеата


Кај што деновите се свиваат и исправаат

во еден град кој не припаѓа на ниеден народ

туку на сите народи на ветрот,


таа објави реч за тополите - 

ушите и` трепереа додека збореше, тетка ми Роза

создаваше оди за берберниците и аптеките.


Со душа на две нозе, душа или не, детски додаток,

таа ги сакаше уличните музиканти и знаеше дека

дедо ми составувал предавања за потрошувачката 


и побарувачката на облаци во нашата земја:

Државата го прогласи за непријател на народот.

Тој трчаше по возот со домати палтото


и танцуваше гол на маса пред нашата куќа - 

го застрелаа, а баба ми ја силуваше

јавниот обвинител, кој и` го наби пенкалото во вагината,


пенкалото кое праќаше во затвор на дваесет години.

Но во тајната повест на гневот – тишината на еден човек

живее во телата на другите – како што танцуваме за да не паднеме, 


помеѓу лекарот и обвинителот:

моето семејство, луѓе од Одеса,

жените со големи гради, старците наивни и детинести,


сите наши зборови, купишта запалени пердуви

се креваат и креваат со секое прераскажување. 









Маестро


Што е сеќавањето? што го тера телото да свети:

јаболков овоштарник во Молдавија а училиштето е бомбардирано -


кога ги бомбардираат училиштата, тагата е забранета

 - го пишувам ова сега и ја чувствувам тежината на своето тело:


викотниците на девојчињата, 347 гласови

во приказната за еден лекар кој ги спасува, со рацете


фатени под ѕидот, внука му умира во близина 

и шепоти не сакам да умрам, јадев од тие јаболка


Тој ја гледа в уста како слепец кој чита од усни

и вреска Прекини! Јас сум до прозорецот,


и ќе повикам  помош! и зборува и 

не престанува, зборува во темнината:


им кажува за Брамс, за Шопен за да ги смири.

Да, лекар, каков и да бил прозорецот


врамен околу неговиот живот, надвор: доматите зрееле, облаците минувале

и ние едно време сме живееле. Лекар со папагал тетовиран на фатената рака,


соочен со јаболчниците на својата внука

кои повеќе не се нејзини јаболчници, со хируршка прецизност


ги пришива страдањето и милоста:

два дена минуваат, тој вика


од својот прозорец (нема прозорец) кога доаѓаат 

екипите за спасување, кажува за Шопен, Шопен.


Му ги отсекуваат рацете, сестрите велат „добар е“

- во мојот сон: тој стои хи храни гулабите со леб, опкружен 


со гулаби, на главата на рамото му стојат птици,

тој вика Така ли ништо да не разбирате! 


задишан заспива, градот спие,

нема таков град. 


Тангото на мајка ми


Нејзините прозорци се отворени на дождот, алиштата спрострени -

на мојот роденден јава див пони,

бел пони на седмиот кат.


„А каде ќе го чуваме?“ „На балконот!“

понито `ржи на балконот девет седмици.

Во средината на мојот живот: мајка ми танцува,


еј, тука, како во детството, мајка ми

сака да ги опише фазите на мојата среќа - 

ми зборува за супи, таа е како нив:


помеѓу купиштата чинии и крпи,

се движи толку брзо – неподвижна е

дури ги отвора и затвора вратите.


Но, што беше среќа? Понито на балконот!

Минатото на мајка ми, наметка што и` висеше на грбот.

Исцртувам оска низ пладнето


да ја видам, на шеесет години, како се додворува на странски јазик -

млада, не млада - мајка ми 

што галопира пони на седмиот кат.


Станува странец и се глуми себеси, отвора

затворени нешта, затвора отворени. 
















Американски турист


Во еден град направен од морски треви танцувавме на ковот, 

со моите раце под нејзините гради. Одземајќи

ден од ден, ги собирам глуждовите на оваа жена


со деновите на моето искупување, нејзината долна усна и коските од нејзиното лице.

Водевме љубов цела ноќ -

јас и кажував приказни, за нивните ритуали за дожд: среќата


е пари, да, но само најмалите парички.

Таа ме замоли за молитва, за поклон

кон Ерусалим. Се поклонивме на лево, јас видов


две пекарници, една продавница за чевли; мирис на сеното,

мирис на коњи и на сено. Кога Мојсеј 

ги скршил светите плочки на Синај, богатите 


ги зеле парчињата изрзбани со:

„прељуба“  „убивај“ и „кради“,

сиромасите добиле само „Не“ „Не“ „Не“.


Ја бакнував по вратот одзади, на лактите,

оваа жена чие заборавање е завера против заборавањето,

гола по галоши таа играше валцер


дури и нејзината мачка играше валцер.

Таа ми рече: „Се што е музикално во нас е сеќавање“ -

но јас не разбирав англиски, јас танцував


седејќи, а таа се исправаше 

и се свиваше и се исправаше, трепет на музика

трепет во нејзината рака.












Танцување во Одеса


Живеевме северно од иднината, деновите отвораа

писма со детски потпис, малина, страница со небо.

Баба ми фрлаше домати

од балконот, ми ја навлекуваше вообразбата преку глава 

како да е ќебе. Јас го сликав ликот на мајка ми. Таа ја разбираше 

осамата, ги криеше мртвите в земја како партизани.


Ноќта не слекуваше (јас го мерев 

нејзиниот пулс) мајка ми танцуваше, го пополнуваше минатото

со праски, со лончиња. На тоа мојот лекар се смееше, неговата внука

ми го допираше очниот капак - јас ја бакнав во клечката. Градот се затресе,

еден брод со духови тргна на пат.

А еден мој школски другар измисли дваесет имиња за Евреин.

Тој беше ангел, и немаше име,

се боревме, да. Моите дедовци се бореле


со германските тенкови на трактори, чував куфер полн 

со песни од Бродски. Градот се затресе,

еден брод со духови тргна на пат.

Ноќе се будев и шепотев: да, ние живеевме.


Ние живеевме, да, не вели дека било сон.

Во локалната фабрика, татко ми

заде грст снег и ми го стави в уста.

Сонцето ја почнуваше рутинската приказна,

обелувајќи ги нивните тела: мајка ми, татко ми танцуваше, се движеше

додека темнината зборуваше зад нив.

Беше април. Сонцето ги изми балконите, април.


Ја прераскажувам приказнава а светлината ми исцртува

на раката: Мало книжуле, оди во градот без мене.











Марина Цветаева


Во секој чуден слог, во секој стих: таа се буди

како галеб, ратргната

помеѓу небото и земјата.


Ја прифаќам и застанувам лице в лице со неа.

- во сонот: фустанот и стои

како едро, таа трча зад мене, запира


кога запирам јас. Се смее

како дете и си вели во себе:

„душа = болка + сè друго“.


Несмасно ги свиткувам колената

и не се расправам повеќе,

сакам само човечки прозорец


во куќа чиј покрив е мојот живот. 




























Пол Селан


Тој пишува кон твојата уста

со прстите.


На светлоста од ламбата гледа кал, ветар срушени дрвја,

тој гледа трева која го надживува овој час, страница


неумолива како изгорено поле:

Би светлина. Спасение


шепоти тој. Зборовите оставаат вкус на земја

врз неговите усни. 






























Елегија за Јосиф Бродски


I

На обичен јазик, оти сладоста

помеѓу редовите веќе не е важна,

она што ти го нарекуваш имиграција јас го нарекувам самоубиство.

Јас ги испраќам, зад интерпункцијата,

распосланите ноќи на Њујорк, авениите

што се провлекуваат на кирилица -

зимата ги извиткува зборовите, го затрупува ветрот во снег.

Ти, среде ненапишана реченица, запираш,

се протеруваш подалеку од тишината.


II

Ја напуштив твојата Русија засекогаш, со песни сошиени во перницата

забрзан кон сопствената надградба

да живеам со твоите стихови

на работ на приказна поставена сама против себе.

Да живеам со твоите стихови, оние каде што едрата се креваат а брановите

удираат во градскиот гранит со секој вокал -

страници кои сами се отвораат, и тивок глас 

кој зборува за страдање, за вода.


III

Се враќаме онаму каде што го извршивме злосторството,

не се враќаме таму каде што сме љубеле, рече ти;

твоите песни се волчици што не хранат со своето млеко.

Две години се обидував да те имитирам. Како нешто да те 

гори

како да пееш за тоа чувство. Застанувам

како некој да ме плукнал.

Ти би се засрамил од овие дрвени стихови

како не си ја замислувам твојата смрт

но таа е овде, ми ги потпалува рацете.  


-- translated by Nikola Madzirov